આજકાલ વ્યસ્ત જીવનમાં, સ્માર્ટફોન અને સ્ક્રીનનો ઉપયોગ આપણા રોજિંદા જીવનનો એક ભાગ છે. મોટાભાગના તમામ લોકોને કામ હોય કે મનોરંજન, બધું જ ડિજિટલ ઉપકરણો પર આધારિત છે.પરંતુ સતત સ્ક્રીન તરફ જોતા રહેવાથી આંખો અને મગજ પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. આ દરમિયાન, એક નવો ખ્યાલ વધુને વધુ લોકપ્રિય થઈ રહ્યો છે, આ ખ્યાલ છે ડિજિટલ ઉપવાસ. ડિજિટલ ઉપવાસનો અર્થ છે મોબાઇલ, લેપટોપ, ટીવી અને ટેબ્લેટ જેવા ગેજેટ્સથી થોડા સમય માટે અંતર રાખવું. તેનો હેતુ આંખોને આરામ આપવાનો, માનસિક થાક ઘટાડવાનો અને શરીરને આરામ આપવાનો છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે આંખના તાણ એટલે કે કમ્પ્યુટર વિઝન સિન્ડ્રોમથી બચવા માટે તેને એક સારો માર્ગ માનવામાં આવે છે.
હાઇબ્રિડ વર્ક મોડેલ અને ઓનલાઈન અભ્યાસને કારણે, લોકો દિવસમાં 8 થી 10 કલાક સ્ક્રીન પર વિતાવે છે. આ આદત ઘણી સમસ્યાઓને જન્મ આપે છે. આમાં આંખોમાં બળતરા, માથાનો દુખાવો, ઝાંખી દ્રષ્ટિ, ગરદન અને ખભામાં દુખાવો જેવી સમસ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે. લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીનનો ઉપયોગ બાળકોમાં મ્યોપિયા, નજીકની દૃષ્ટિનો રોગ વધારી શકે છે. ઉપરાંત, વાદળી પ્રકાશ ઊંઘની રીતોને વિક્ષેપિત કરે છે, જે સ્વાસ્થ્યને વધુ અસર કરે છે. સમય સમય પર સ્ક્રીન પરથી વિરામ લેવાથી આંખોને આરામ તો મળે છે જ, પણ માનસિક થાક પણ ઓછો થાય છે. કામ દરમિયાન ઊંઘની ગુણવત્તા સુધરે છે અને ફોકસ પણ વધે છે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે ડિજિટલ ઉપવાસ માટે તમારે 20-20-20 નિયમનું પાલન કરવું જોઈએ. 20-20-20 ના આ નિયમનો અર્થ એ છે કે દર 20 મિનિટ પછી, તમારે 20 ફૂટ દૂરની કોઈ વસ્તુને 20 સેકન્ડ માટે જોવી પડશે. આ ઉપરાંત, પૂરતા પ્રકાશમાં કામ કરવું, વધુ પાણી પીવું અને સ્ક્રીન સમયનું માળખું બનાવવું ખૂબ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.